Stres ve Stresle Başa Çıkabilme
Stres, hayatımızın kaçınılmaz bir parçasıdır. Herkes hayatını daha kaliteli, anlamlı, hoş yaşanan bir hale getirebilmek için stres kaynaklarının farkına varıp etkili bir biçimde baş edebilmeyi öğrenmelidir. Stresin olumsuz etkilerini mümkün olduğu kadar kaynağında çözümleyerek hayatımızın diğer alanlarından uzaklaştırabilmeyi becermek zorundayız. Bir başka deyişle stressiz bir hayat beklentisi yerine stresle başa çıkabilme becerisini amaçlamalıyız.
Stres Nedir?
Stres sözcüğü en geniş anlamda birey-çevre etkileşiminde kişinin uyumunu bozan, kapasitesini zorlayan talepler olarak tanımlanır.
Stresin yol açtığı sorunlar nelerdir?
1) fizyolojik sorunlar: Kalp atışlarının artması, çarpıntı, ateş basması, baş dönmesi, nefes darlığı, boğazda yutkunma güçlüğü, titreme, baş ağrısı, mide ve kaslarda gerginlik, hazımsızlık, yorgunluk.
2) Zihinsel ve duygusal sorunlar: stres ve gerilim fazla enerji tüketmeye neden olduğu için bir süre sonra birey kendisini zayıf, güçsüz, her an kötü bir şey olacakmış duygusunu yaşayan nedeni belirsiz yoğun bir endişe duyan, uykusuzluk çeken, sinirli, çabuk heyecanlanan bir durumuna getirebilir. Dikkatini toplamakta güçlük çekebilir, hafıza sorunları yaşayabilir, öğrendiği konuları unuttuğu endişesine kapılabilir. Kolaylıkla yapabileceği işleri yapılamaz, güç engellere dönüştürerek işleri geciktirme ya da engelleme eğilimine girilebilir.
3) Davranışsal sorunlar: İçe kapanma, bir maddeye (sigara, alkol v.b) aşırı düşkünlük, gevşemede güçlükler görülebilir. Yoğun stres bireyin iş verimini de olumsuz etkilemektedir.
Stresle Başa Çıkmada Etkili Olan Yollar
Zihinsel düzenleme. Olumsuz olaylar karşısında duygusal ve davranışsal tepkiler vermemize neden olan, akılcı olmayan düşünceleriniz varsa değiştirmek olumlu bir başa çıkma yolu olacaktır.
Problem çözme tekniklerini kullanma: en çok kontrl edilebilecek sorunlar üzerinde kullanılır.
Şöyle bir yol izlenebilir:
1.stres yaratan durum neden oluştu?
2.durumu sadece o kişi mi sorun olarak görüyor?
3.bireyin kendi katkısı var mı?
4.katkısı olabilecek başka şeyler ya da kişiler var mı?
5.çözüm için olabildiğince çok seçenek var mı?
Bu sorulara cevap arayan birey stres yaratan durumlardan uzaklaşarak çözüm için adım atmış olacaktır.
Sosyal destek alma. Aile, arkadaşlar, sosyal gruplar gibi sosyal destek sistemleri stres veren olaylarla başa çıkmada yardımcı olabilir.
Sosyal etkinlikleri geliştirme: rutinler dışında farklı bir etkinliği denemek, yeni bir şeyler öğrenmeye çalışmak, zihni dinlendirmeye etkili olabilir. Farklı bir öğün,farklı bir saç kesimi, eski bir arkadaşı aramak, konsere, sinemaya, tiyatroya gitmek gibi etkinlikler rutinlerin oluşturduğu stresten uzaklaşmak için yararlı olabilir.
Zamanı etkili kullanma: bölünmeler, ertelemeler, bitmeyen işler, eve iş götürme, sosyal etkinliklere zaman ayıramama gibi nedenlerle stres yaşıyorsanız zaman yönetimi ile ilgili becerileri geliştirmek etkilidir.
Zihinde canlandırma: bireyin kendisini rahatlatan bir durum ya da ortamı hayal etmesi stresin yarattığı olumsuz duygu ve düşüncelerden uzaklaşmasına, stresle başa çıkmada alternatif yollar bulmasına yardımcı olabilir.
Etkili iletişim dili kullanma: iletişim becerileri kazanmak ve var olanları geliştirmke iletişim çatışmalarını önlemeyi sağlayacağından stresi önlemede etkilidir.
Kendini geliştirme: yaşamını kolaylaştıracak yeni beceriler geliştirmek stresle başa çıkmada etkili bir yoldur.
Dengeli beslenme: çay, kahve, çikolata, kakao, kolalı içecekler kendiliklerinde strese yol açan besinlerdendir. Bu besinler stres tepkisini başlatan maddeler içerirler. Bunların yerine bitki çayları, meyveler tüketilebilir. Beslenme alışkanlıklarını düzenleyerek, enerji düzeyi, strese karşı gösterilen tepkiler ve genel sağlık üzerinde bireyin kontrolü arttırılabilir.
Fiziksel egzersiz yapma: düzenli spor ve egzersiz kas gerginliğini azaltır ve kişinin kendini iyi hissetmesini sağlar.
Hobiler geliştirme: İlgi alanlarınıza uygun, enerjinizi aktarabileceğiniz aktiviteler bulmak stresin etkilerini azaltacaktır.
Tatile çıkma: hafta sonu tatilleri ya da uzun bir tatil, eğlenceli seyahatler, vücudunuzun dinlenmesine yardımcı olur. Olumlu düşünmeyi, zihinsel düzenlemeyi kolaylaştırır.
Stresin yaşlanmaya etkisi var mıdır?
Yaşlama, insan vücudunun sürekli olarak ve büyük ölçüde tahriklere maruz kalmasından ileri gelmektedir. Örneğin damarların sertleşmesi, uzun süre devam etmekte olan yüksek kan basıncı ve şekerden ileri gelebilmektedir; bunların ikisi de adaptasyon tepkileri olabilmektedir. Özellikle iç salgı bezleri yaşantıda çok kez meydana gelen stres ve gerginlikten bitkin hale geme eğilimini göstermektedirler; bunların yetersiz derecede çalışması yaşlanma halini hızlandırmaktadır. Anlaşıldığına göre, yaşantıyı uzatmak için, her tip aşırı stresten kaçınılması gerekmektedir.
Stres cildi bozar mı?
Yapılan araştırmalarda yoğun stres altında kalan kişilerde bir çok farklı dışavurum gözlemlenmiştir. Bunlardan bir tanesinde görülen akne yapılarındaki lekelerdir. Bu lekeler yoğun stresle birlikte ortaya çıkar ve belirli bir süre sonra geçerler. Stresin cilt üzerindeki diğer bir olumsuz etkisi de ciltte sivilceleşmeler meydana getirebilmesidir.
Kader DÜNDAR
Psikolog
Okunma Sayısı: 453
Eklenme Tarihi: 18-11-2008 22:16
